In de optimale controlroom vormen mens en machine één team
Lees Artikel
Intelligente innovaties

In de optimale controlroom vormen mens en machine één team

Met een 30-tal gerealiseerde ontwerpen en 4 Brusselse projecten in depijplijn, weet designer Denis Javaux perfect hoe een toekomstbestendige controlekamer eruitziet….

Met een 30-tal gerealiseerde ontwerpen en 4 Brusselse projecten in de
pijplijn, weet designer Denis Javaux perfect hoe een toekomstbestendige controlekamer eruitziet. ‘Eén groot scherm alleen is niet meer van dezetijd.’

Automatisering werkt alleen maar als menselijke operatoren de kennis en vaardigheid hebben om op cruciale momenten in te grijpen. Daar loopt het in de praktijk vaak mis, weet Denis Javaux, designer van controlekamers bij Symbio. ‘Toen passagiersvliegtuigen in de jaren 80 met automatische piloten begonnen te vliegen, waren er een paar grote ongevallen. Mensen begrepen niet wat de computers deden, of ze reageerden te traag of verkeerd. Kortom: mens en machine vormden geen team.’

Die problemen zie je vandaag ook bij ongevallen met zelfrijdende auto’s. De chauffeurs monitoren de automatische piloot te weinig. Ze reageren fout of te laat. In hedendaagse controlekamers is het net zo, zegt Denis Javaux. ‘Wie 100 procent op automatisering vertrouwt, verliest zijn vaardigheden. Een perfecte human-automationinteraction is cruciaal voor een optimaal functionerende controlroom.’

Een controlekamer is geen statische fysieke ruimte, maar een flexibele,
operationele en geconnecteerde machine

Denis Javaux, designer van controlekamers bij Symbio

Van automatische naar copiloot

Frequente trainingen van het controlekamerpersoneel bieden een antwoord op dit probleem. Weldra komen er ook controlroomsystemen die controleren of ze wel voldoende gemonitord worden door mensen. Denis Javaux: ‘Zo’n adaptief systeem achterhaalt of de operatoren voldoende aandachtig zijn, of bezig zijn met andere taken. Daarop passen ze hun automatiseringsniveau aan. Automatisering wordt steeds meer een copiloot, in plaats van een automatische piloot.’

Ook compleet achterhaald is de opstelling van één gigantisch beeldscherm waarop allerlei informatie staat. Zulke controlekamers kennen we van de raketlanceringen van NASA, verduidelijkt Denis Javaux. ‘Ze ogen indrukwekkend, maar de praktijk leert dat bijna niemand ze écht gebruikt. Meer maar kleinere en individuele beeldschermen die dichter bij de gebruiker staan – op hun bureau, of op enkele meters afstand – zijn een stuk ergonomischer, overzichtelijker en gebruiksvriendelijker.’

Klaar voor de toekomst

Vandaag werkt Symbio samen met het Brusselse technologiebedrijf Namahn aan vier nieuwe controlekamers in Brussel: het metronetwerk van MIVB/STIB, controle van tunnels en verkeerslichten voor Mobiris, het net van elektriciteitsdistributeur Coreso, en consoles voor het Thalys- hogesnelheidstreinnetwerk. In al die projecten zit een rode draad, zegt Denis Javaux. ‘Ze zijn toekomstbestendig. Dat wil zeggen dat ze flexibel ontworpen worden. Geen enkele controlekamer kan nog 10 jaar onveranderd blijven. De technologie evolueert razendsnel.’

Een future proof controlekamer wordt een platform waar je nieuwe technologie, zowel hardware als software, kan toevoegen. En je kunt ook bepaalde segmenten, bureaus, schermen, consoles van plaats veranderen, om op die veranderingen in te spelen. ‘Een controlekamer is geen statische fysieke ruimte’, besluit Denis Javaux. ‘Het is een flexibele, operationele en geconnecteerde machine. Eentje die onder invloed van nieuwe technologie – denk aan virtual reality voor de bediening op afstand – de komende jaren nog een hele revolutie zal doormaken. Controlemakers zullen in de toekomst steeds meer verbonden worden: met elkaar en met externe medewerkers. Smartphones en tablets zullen deel gaan uitmaken van de veiligheidsoperaties, waardoor nog meer data real time doorgestuurd kunnen worden. Een vlotte, betrouwbare digitale communicatie tussen al die verschillende bronnen wordt essentieel in de controlekamer van morgen.’

Vorig artikel
Artikel
Column

Binnenkort slikken we robots

Volgend artikel
Artikel
Column

‘Image guiding wordt de toekomst’